Komornicy, długi z umów – a epidemia

Dostajemy od Państwa wiele zapytań dotyczących długów. Wiele osób posiadających zadłużenia i spłacających je ratalnie, czy mających ugody i komorników boi się konsekwencji koronawirusa. Część z nich straciła pracę, dochody, firmy. Co dalej? Czy grożą im licytacje? Stracą dach nad głową? Co zrobić?

Informacja o aktualnej sytuacji

Zgodnie z oficjalną informacją na stronie Krajowej Rady Komorniczej, rada informuje, że niektóre kancelarie komornicze mogą do odwołania działać w ograniczonym zakresie utrzymywania kontaktów ze stronami i uczestnikami postępowań. Dlatego obecnie może być utrudniony kontakt z komornikami i ich biurami. Na temat sytuacji wypowiedział się rzecznik prasowy Krajowej Rady Komorniczej Krzysztof Pietrzyk . Stwierdził, że w związku z zagrożeniem epidemiologicznym komornicy wstrzymują lub znacznie ograniczają czynności egzekucyjne poza kancelarią – należności będą jednak dalej egzekwowane. Cała sytuacja będzie przedstawiana Ministrowi Sprawiedliwości – tak aby można było podjąć decyzje centralne.

W obecnej sytuacji można więc spodziewać się, że raczej komornik nie „zapuka do drzwi”, albo zrobią to tylko nieliczni komornicy. Licytacje nieruchomości i ruchomości w znakomitej większości zostały odwołane. (zakaz zgromadzeń).

Co można zrobić w przypadku ustalonego planu spłat

Część osób spłaca swoje zadłużenie dobrowolnie. W takich sytuacjach, jeżeli traci źródła dochodu nie będzie w stanie realizować planu spłat – co za tym idzie może narazić się na negatywne konsekwencje. Jak powiadomić komornika o sytuacji co zrobić?

W obecnej sytuacji mamy do czynienia z tak zwaną siłą wyższą. Specjaliści określają, że epidemia, z którą się mierzymy wyczerpuje opis i warunki stanu siły wyższej.

Polskie prawo nie mierzyło się nigdy z sytuacją na miarę obecnej. Ma jednak pewne instrumenty, które wykorzystywane były do tej pory w przypadkach takich jak na przykład powodzie, pożary czy inne sytuacje nadzwyczajne. Mowa tutaj o możliwości zmiany wysokości świadczeń z umowy w sytuacjach wyjątkowych (rebus sic stantibus) oraz braku odpowiedzialności dłużnika w sytuacji jeżeli doszło do sytuacji kompletnie od niego nie zależnej.

Art.  3571.  [Rebus sic stantibus]

§  1.  Jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. Rozwiązując umowę sąd może w miarę potrzeby orzec o rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym.

Art.  471.  [Odpowiedzialność ex contractu]

Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Powołując się na te okoliczności można obecnie próbować składać wnioski do swoich kontrahentów i stron umów w celu odroczenia terminów płatności, zawieszenia rat itp. Przepisy te nie mają wprost zastosowania co prawda do postępowania egzekucyjnego – jednak ze względu na wyjątkowość sytuacji warto również opisać je w swoim ewentualnym wniosku do komornika. Warto jednak sprawdzić, czy faktycznie jest to konieczne oraz możliwe – patrz poniżej.

Sytuacja nadzwyczajna – czy na pewno?

Warto zwrócić uwagę, że aby powoływać się nas siłę wyższą i sytuacje nadzwyczajne, trzeba je uzasadnić. Powinny dotknąć nie tyle kraj – co konkretną osobę. Niestety w wielu sytuacjach pomimo strachu o przyszłość, obecnie nie ma jeszcze podstaw do składania takich wniosków. Przykład:

  • dłużnik ma zapłacić w marcu, do 10 marca otrzymał wynagrodzenie za marzec w pełni – brak zmiany sytuacji nadzwyczajnej
  • dłużnik jest na zwolnieniu lekarskim lub opiece na dziecko i otrzymuje 80% wynagrodzenia – brak sytuacji nadzwyczajnej
  • dłużnik do tej pory pracował “na czarno” i deklarował komornikowi brak zarobków – brak sytuacji nadzwyczajnej

Oczywiście są to pewne uproszczenia, jednak na rynku pojawia się spora grupa osób, które próbują wykorzystywać sytuację. Na przykład nieuczciwi sprzedawcy bojący się pracować w sklepach, zatrudniają pracowników na dodatkowe godziny, a ci pomimo zwiększonych zarobków wnioskują o zawieszanie czy odraczanie płatności. Dlatego mój apel do dłużników – wasz wierzyciel też może mieć pracowników, których będzie musiał zwolnić. W kancelariach komorniczych większość pracowników pracuje za wynagrodzenie minimalne – zarabiają 2600 brutto czyli na rękę 1.878 zł. Jeżeli Kancelarie Komornicze przestaną działać, Ci ludzie (zarabiający niejednokrotnie mniej niż dłużnicy) też mogą stracić pracę.

Dlatego moja rekomendacja – sytuacja jest trudna i niepewna, ale rekomendowane jest składanie wniosków o zmianę spłat czy ich zawieszenie tylko wtedy jeżeli sytuacja faktycznie i realnie się zmieniła, i ma to uzasadnienie w TWOJEJ indywidualnej sytuacji.

Wstrzymanie czynności za zgodą wierzyciela

Na zatrzymanie egzekucji, czy tak zwaną zwłokę można wnioskować bezpośrednio do wierzyciela, dla którego komornik prowadzi egzekucję. Zgodnie z art. 822 Komornik wsztryma się z dokonaniem czynności, jeżeli wierzyciel udzielił mu zwłoki. Dlatego ze względu na nadzyczajną sytuacji mozna wnioskować do wiezycieli o zgode na zwołokę, oraz do komornika z wnioskiem o wstrzymanie czynności.

Art. 822. [Wstrzymanie czynności]

Komornik wstrzyma się z dokonaniem czynności, jeżeli przed jej rozpoczęciem dłużnik złoży niebudzący wątpliwości dowód na piśmie, że obowiązku swojego dopełnił albo że wierzyciel udzielił mu zwłoki. Komornik wstrzyma się również z dokonaniem czynności, jeżeli przed jej rozpoczęciem dłużnik albo jego małżonek podniesie zarzut wynikający z umowy małżeńskiej przeciwko dokonaniu czynności i okaże umowę majątkową małżeńską oraz przedłoży niebudzący wątpliwości dowód na piśmie, że zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej oraz jej rodzaj były wierzycielowi wiadome. Wstrzymując się z dokonaniem czynności, komornik stosownie do okoliczności podejmie działania, które umożliwiają dokonanie czynności w przyszłości. O wstrzymaniu czynności i jego przyczynach komornik niezwłocznie zawiadomi wierzyciela. Na polecenie wierzyciela komornik niezwłocznie dokona czynności, która uległa wstrzymaniu.

W tej sytuacji rekomendowanym jest więc złożenie jednocześnie dwóch wniosków:

  1. wniosku do komornika o wstrzymanie czynności
  2. wniosku do wierzyciela o zgodę na zwłokę

Ograniczenia egzekucji

Wbrew temu co uważa wielu dłużników, egzekucja ma pewne ograniczenia. Jest to podstawowa ochrona dłużnika – z niej można skorzystać również w trakcie epidemii. Na przykład: najczęściej nie będą podlegać egzekucji lodówki, pralki, kuchenki i piekarniki, łóżka, ubrania, pościel, zapasy żywności i opału na miesiąc. Mówią o tym wprost przepisy kodeksu cywilnego.

Art.  829.  [Ograniczenia przedmiotowe]

Nie podlegają egzekucji:

1) przedmioty urządzenia domowego niezbędne dla dłużnika i jego domowników, w szczególności lodówka, pralka, odkurzacz, piekarnik lub kuchenka mikrofalowa, płyta grzewcza służąca podgrzewaniu i przygotowywaniu posiłków, łóżka, stół i krzesła w liczbie niezbędnej dla dłużnika i jego domowników oraz po jednym źródle oświetlenia na izbę, chyba że są to przedmioty, których wartość znacznie przekracza przeciętną wartość nowych przedmiotów danego rodzaju;

11) pościel, bielizna i ubranie codzienne, w liczbie niezbędnej dla dłużnika i jego domowników, a także ubranie niezbędne do pełnienia służby lub wykonywania zawodu;

2) zapasy żywności i opału niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny na okres jednego miesiąca;

3) jedna krowa lub dwie kozy albo trzy owce potrzebne do wyżywienia dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny wraz z zapasem paszy i ściółki do najbliższych zbiorów;

4) narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika oraz surowce niezbędne dla niego do produkcji na okres jednego tygodnia, z wyłączeniem jednak pojazdów mechanicznych;

5) 389  u dłużnika pobierającego periodyczną stałą płacę – pieniądze w kwocie, która odpowiada niepodlegającej egzekucji części płacy za czas do najbliższego terminu wypłaty, a u dłużnika nieotrzymującego stałej płacy lub u dłużnika, będącego osobą fizyczną wykonującą działalność gospodarczą – pieniądze niezbędne dla niego i jego rodziny na utrzymanie przez dwa tygodnie;

6) przedmioty niezbędne do nauki, papiery osobiste, odznaczenia i przedmioty służące do wykonywania praktyk religijnych oraz przedmioty codziennego użytku, które mogą być sprzedane tylko znacznie poniżej ich wartości, a dla dłużnika mają znaczną wartość użytkową;

7) (uchylony);

8) produkty lecznicze w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 499, 399 i 959) niezbędne do funkcjonowania podmiotu leczniczego w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej przez okres trzech miesięcy oraz niezbędne do jego funkcjonowania wyroby medyczne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 175, 447 i 534);

9) przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub członków jego rodziny.

Art.  831.  [Sumy, świadczenia, prawa i wierzytelności niepodlegające egzekucji]

§  1.  Nie podlegają egzekucji:

1) sumy i świadczenia w naturze wyasygnowane na pokrycie wydatków lub wyjazdów w sprawach służbowych;

1a) 50% kwot diet przysługujących z tytułu podróży służbowych – jeżeli egzekucja ma na celu zaspokojenie roszczeń z tytułu alimentów, w tym należności budżetu państwa z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów;

2) sumy przyznane przez Skarb Państwa na specjalne cele (w szczególności stypendia, wsparcia), chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z urzeczywistnieniem tych celów albo z tytułu obowiązku alimentacyjnego;

2a) środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869), wypłacone w formie zaliczki, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone;

3) prawa niezbywalne, chyba że możność ich zbycia wyłączono umową, a przedmiot świadczenia nadaje się do egzekucji albo wykonanie prawa może być powierzone komu innemu;

4) (utracił moc);

5) świadczenia z ubezpieczeń osobowych oraz odszkodowania z ubezpieczeń majątkowych, w granicach określonych w drodze rozporządzenia przez Ministrów Finansów 392  i Sprawiedliwości; nie dotyczy to egzekucji mającej na celu zaspokojenie roszczeń z tytułu alimentów;

6) świadczenia z pomocy społecznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508, z późn. zm.);

7) wierzytelności przypadające dłużnikowi z budżetu państwa lub od Narodowego Funduszu Zdrowia z tytułu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1510, z późn. zm.) przed ukończeniem udzielania tych świadczeń, w wysokości 75% każdorazowej wypłaty, chyba że chodzi o wierzytelności pracowników dłużnika lub świadczeniodawców, o których mowa w art. 5 pkt 41 lit. a i b ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;

8) sumy przyznane orzeczeniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jeżeli egzekwowana wierzytelność przysługuje Skarbowi Państwa;

9) świadczenie integracyjne w rozumieniu ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 217 i 730);

10) wierzytelności przysługujące spółdzielni mieszkaniowej wobec członków spółdzielni i osób niebędących członkami spółdzielni, którym przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu albo własność lokalu, z tytułu opłat, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 845 i 1230 oraz z 2019 r. poz. 1309), jak również środki, będące w dyspozycji spółdzielni w związku z wnoszeniem tych opłat, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z wykonaniem przez wierzyciela zobowiązań, które miały być zaspokojone z opłat, o których mowa w art. 4 tej ustawy.

§  2.  W przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 1-2a i 7, nie podlegają egzekucji również sumy i świadczenia w naturze już wypłacone lub wydane, a w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 2a, nie podlegają egzekucji również środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne powstałe w ramach realizacji projektu, na który były przeznaczone środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, przez okres jego realizacji wskazany w umowie o dofinansowanie projektu.

§  3.  (uchylony).

§  4.  Przepis § 1 pkt 10 stosuje się odpowiednio do wierzytelności przysługujących spółdzielni mieszkaniowej wobec najemców spółdzielczych lokali mieszkalnych, które przed przejęciem przez spółdzielnię mieszkaniową były mieszkaniami przedsiębiorstwa państwowego, państwowej osoby prawnej, spółki Skarbu Państwa lub innej państwowej jednostki organizacyjnej.

Art.  832.  [Ograniczenie egzekucji z należności wypłaconych w związku ze śmiercią]

Należności wypłacone w związku ze śmiercią tytułem zapomogi lub jednorazowego zaopatrzenia pod jakąkolwiek nazwą albo z tytułu ubezpieczenia na pokrycie kosztów pogrzebu podlegają egzekucji tylko na zaspokojenie tych kosztów.

Art.  833.  [Ograniczenia egzekucji z innych świadczeń pieniężnych]

§  1.  Wynagrodzenie ze stosunku pracy podlega egzekucji w zakresie określonym w przepisach Kodeksu pracy.

§  11.  Przepisy art. 87 i art. 871 Kodeksu pracy stosuje się odpowiednio do zasiłków dla bezrobotnych, dodatków aktywizacyjnych, stypendiów oraz dodatków szkoleniowych, wypłacanych na podstawie ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1265, z późn. zm.).

§  2.  Przepisy art. 87 i art. 871 Kodeksu pracy stosuje się odpowiednio do uposażeń posłów i senatorów, należności członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i ich domowników z tytułu pracy w spółdzielni, wynagrodzeń członków spółdzielni pracy.

§  21.  Przepisy art. 87 i art. 871 Kodeksu pracy stosuje się odpowiednio do wszystkich świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania albo stanowiących jedyne źródło dochodu dłużnika będącego osobą fizyczną.

§  3.  Ograniczeń przewidzianych w § 2 i 21 nie stosuje się do wierzytelności członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych z tytułu udziału w dochodach spółdzielni przypadających im od wniesionych do spółdzielni wkładów.

§  4.  Świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym podlegają egzekucji w zakresie określonym w tych przepisach.

§  5.  Do egzekucji z rent przysługujących z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej i z rent zasądzonych przez sąd lub ustalonych umową za utratę zdolności do pracy albo za śmierć żywiciela lub wypłacanych z dobrowolnego ubezpieczenia rentowego oraz do egzekucji ze świadczeń pieniężnych przysługujących z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa stosuje się przepisy o egzekucji ze świadczeń przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.

§  6.  Nie podlegają egzekucji świadczenia alimentacyjne, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenia integracyjne, świadczenie wychowawcze oraz jednorazowe świadczenie, o którym mowa w art. 10 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin “Za życiem” (Dz. U. z 2019 r. poz. 473).

§  7.  Nie podlegają egzekucji świadczenia, dodatki i inne kwoty, o których mowa w art. 31 ust. 1, art. 80 ust. 1 i 1a, art. 81, art. 83 ust. 1 i 4, art. 84 pkt 2 i 3 i art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, oraz środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, o których mowa w art. 83 ust. 2 i art. 84 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w części przysługującej na umieszczone w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka dzieci i osoby, które osiągnęły pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej.

Wzór przykładowych wniosków

  1. Wniosek do komornika o zatrzymanie czynności
  2. Wniosek do wierzyciela o zgodę na zwłokę